นางสาวสุพิชฌา บุญพันธ์ กลุ่มทอเสื่อกกลายขิด บ้านดงสำราญ ม.2 ตำบลคำน้ำสร้าง อำเภอกุดชุม จังหวัดยโสธร

- ประโยชน์ใช้สอยในครัวเรือน: ใช้สำหรับนั่ง นอน ต้อนรับแขก หรือใช้ประกอบพิธีกรรมทางศาสนาและงานบุญประเพณีต่างๆ ในชุมชน - สร้างรายได้และอาชีพเสริม: ช่วยให้ชาวบ้านมีรายได้เสริมนอกเหนือจากฤดูกาลทำนา โดยเปลี่ยนวัสดุธรรมชาติในท้องถิ่นให้เป็นผลิตภัณฑ์ที่มีมูลค่า - อนุรักษ์และถ่ายทอดภูมิปัญญา: สืบสานทักษะการทอผ้าและการทอเสื่อลายโบราณไม่ให้สูญหายไปตามยุคสมัย - สร้างความเข้มแข็งในชุมชน: เป็นกิจกรรมที่ส่งเสริมการรวมกลุ่มของสตรีและผู้สูงอายุในหมู่บ้าน ช่วยสร้างความสัมพันธ์และความร่วมมือในท้องถิ่น

การทอเสื่อกกเป็นภูมิปัญญาท้องถิ่นที่สืบทอดกันมาอย่างยาวนานในสังคมไทย โดยเฉพาะในภาคอีสานและภาคกลาง เดิมทีเป็นการนำต้นกก ซึ่งเป็นพืชน้ำตามธรรมชาติที่ขึ้นง่ายในท้องถิ่น มาตากแห้ง ย้อมสี แล้วทอเป็นผืนเสื่อเพื่อใช้นั่งหรือนอนในชีวิตประจำวัน ต่อมาได้มีการนำ "ลายขิด" ซึ่งเป็นเทคนิคการทอผ้าอันประณีตของภาคอีสาน มาประยุกต์ใช้กับการทอเสื่อกก โดยใช้วิธีสะกิดหรือยกเส้นพุ่งขึ้นเพื่อสร้างลวดลายทางเรขาคณิตที่ซับซ้อนและงดงาม เช่น ลายลูกแก้ว ลายขอ ลายนาค หรือลายขิดโบราณ การผสมผสานนี้ช่วยยกระดับจากเครื่องใช้ในครัวเรือนธรรมดาให้กลายเป็นงานหัตถกรรมที่มีคุณค่าทางศิลปะ

- พฤกษศาสตร์และการแปรรูปวัสดุ: การคัดเลือกสายพันธุ์กก (เช่น กกลังกา กกสามเหลี่ยม) การเกี่ยว การสลัก/กรีดเส้นกกให้ได้ขนาดสม่ำเสมอ การตากแห้งเพื่อป้องกันเชื้อรา และเทคนิคการย้อมสีธรรมชาติหรือสีเคมีให้ติดทนนาน - เทคนิคเชิงช่างและการออกแบบ: การเก็บ "ดอก" หรือการขึ้นลายขิดลงบนโฮงทอ (แท่นทอ) ซึ่งต้องอาศัยการคำนวณนับเส้นและการจดจำลวดลายที่แม่นยำ รวมถึงความเชี่ยวชาญในการกดฟุตทอเพื่อให้เนื้อเสื่อแน่น สม่ำเสมอ และเรียบเนียน - นวัตกรรมและการพัฒนาผลิตภัณฑ์: การแปรรูปผืนเสื่อกกขิดไปเป็นผลิตภัณฑ์ร่วมสมัย เช่น กระเป๋า กล่องใส่ของ เสื่อพับเดินทาง และแผ่นรองจาน เพื่อตอบสนองตลาดและสร้างมูลค่าเพิ่มทางเศรษฐกิจ