หมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียง

วัตถุประสงค์ในการขับเคลื่อนและพัฒนาบ้านหัวดง (หมู่ที่ 6) สู่การเป็นหมู่บ้านเศรษฐกิจพอเพียงต้นแบบ "อยู่เย็น เป็นสุข" มีเป้าหมายสำคัญ 4 ด้านหลัก ดังนี้ 1. เพื่อสร้างความมั่นคงทางอาหารและลดรายจ่ายในครัวเรือนส่งเสริมให้ประชาชนน้อมนำหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงมาปฏิบัติจริงในชีวิตประจำวันมุ่งเน้นการพึ่งพาตนเองผ่านฐานเรียนรู้การปลูกผักสวนครัวปลอดสารพิษ การเลี้ยงไก่พันธุ์ไข่ และการเลี้ยงจิ้งหรีด เพื่อให้ทุกครัวเรือนมีอาหารบริโภคอย่างปลอดภัยและลดค่าใช้จ่ายในชีวิตประจำวัน 2. เพื่อสร้างภูมิคุ้มกันทางการเงินและแก้ไขปัญหาหนี้สินเสริมสร้างความเข้มแข็งให้แก่ กลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิตบ้านหัวดงรณรงค์ให้สมาชิกและชาวบ้านเกิดพฤติกรรมการออมเงินอย่างสม่ำเสมอ เพื่อนำเงินทุนหมุนเวียนเหล่านั้นมาช่วยกระจายโอกาสในการสร้างอาชีพ และป้องกันการพึ่งพาหนี้นอกระบบ 3. เพื่อพัฒนาสู่ศูนย์กลางการเรียนรู้และขยายผลสู่ชุมชนอื่นยกระดับหมู่บ้านให้เป็นศูนย์เรียนรู้ชุมชนต้นแบบด้านเศรษฐกิจพอเพียงระดับตำบลและอำเภอเพื่อถ่ายทอดองค์ความรู้ นวัตกรรมเกษตรกรรมผสมผสาน และโมเดลการบริหารจัดการทุนชุมชนให้แก่หมู่บ้านอื่นๆ หรือคณะศึกษาดูงานที่สนใจนำไปประยุกต์ใช้ 4. เพื่อสร้างชุมชนเกื้อกูล เสริมความสามัคคี และความสุขมวลรวม (GVH)ใช้โครงสร้างการปกครองส่วนท้องถิ่นผ่าน ระบบคุ้มบ้าน (คุ้มหัวนาช้าง, คุ้มบวกหมู และคุ้มหนองแต้)มุ่งสร้างความสามัคคี การมีส่วนร่วมในกิจกรรมลงแขก ประเพณีท้องถิ่น และการพัฒนาสาธารณประโยชน์ร่วมกับวัดบ้านหัวดง เพื่อให้คนในชุมชนมีความสุขและอยู่ร่วมกันอย่างอบอุ่นเป็นสุขอย่างยั่งยืน

1. ยุคบุกเบิกและที่มาของชื่อ "บ้านหัวดง"ในอดีต พื้นที่บริเวณนี้เป็นส่วนหนึ่งของป่าเบญจพรรณและป่าดิบแล้งที่อุดมสมบูรณ์มากริมฝั่งลุ่มน้ำชี มีลักษณะเป็นดงไม้หนาทึบและมีแหล่งน้ำธรรมชาติรายล้อมการตั้งรกราก: กลุ่มชาวบ้านดั้งเดิมได้อพยพขยับขยายที่ทำกินเข้ามาตั้งบ้านเรือนอยู่บริเวณ "หัวดงป่า" หรือริมชายป่าที่ติดกับพื้นที่ราบลุ่มเกษตรกรรม เพื่อความสะดวกในการหักร้างถางพงทำนาและหาของป่า ชุมชนแห่งนี้จึงถูกเรียกว่า "บ้านหัวดง" มานับตั้งแต่นั้นศูนย์รวมใจดั้งเดิม: ชาวบ้านได้ร่วมใจกันสร้าง วัดบ้านหัวดง ขึ้นเพื่อเป็นศูนย์กลางยึดเหนี่ยวจิตใจและประกอบพิธีกรรมทางศาสนา ต่อมาในวันที่ 24 สิงหาคม พ.ศ. 2481 ชุมชนได้ร่วมกันก่อตั้ง โรงเรียนบ้านหัวดง ขึ้น เพื่อขยายโอกาสทางการศึกษาให้แก่บุตรหลานในหมู่บ้าน 2. ยุคการแบ่งโครงสร้างสังคม "3 คุ้มบ้าน"เมื่อจำนวนประชากรเพิ่มมากขึ้น บ้านหัวดงได้จัดระบบการปกครองภายในหมู่บ้านเพื่อความสงบเรียบร้อยและความสามัคคี โดยแบ่งพื้นที่ดูแลออกเป็น 3 คุ้มบ้านดั้งเดิม ได้แก่:คุ้มหัวนาช้าง: ตั้งอยู่บริเวณทิศที่ติดกับผืนนากว้างในอดีตคุ้มบวกหมู: ตั้งอยู่รอบบริเวณแอ่งน้ำหรือโคลนตมธรรมชาติที่ชาวบ้านเคยใช้เลี้ยงสัตว์คุ้มหนองแต้: ตั้งอยู่ใกล้แหล่งน้ำธรรมชาติที่มีต้นแต้ (ไม้ยืนต้นท้องถิ่น) ขึ้นหนาแน่นการแบ่งคุ้มบ้านทำให้ชาวบ้านมีความผูกพันในลักษณะเครือญาติ มีการพึ่งพาอาศัย และเกิดวัฒนธรรมการลงแขกช่วยงานกันอย่างเหนียวแน่น 3. ยุคเปลี่ยนผ่านสู่ "หมู่บ้านต้นแบบอยู่เย็น เป็นสุข"วิถีชีวิตดั้งเดิมของชาวบ้านหัวดงพึ่งพาการทำนาและเกษตรกรรมเป็นหลัก แต่ต้องเผชิญความผันผวนทางเศรษฐกิจและปัญหาหนี้สินในบางยุคสมัย ผู้นำชุมชน คณะกรรมการหมู่บ้าน ร่วมกับ องค์การบริหารส่วนตำบลพระเสาร์ จึงได้น้อมนำหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงของในหลวงรัชกาลที่ 9 มาขับเคลื่อนแก้ไขปัญหาอย่างจริงจัง:สร้างภูมิคุ้มกันเงินทุน: จัดตั้ง กลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิตบ้านหัวดง เพื่อสร้างกลไกการออมเงินในชุมชน จนได้รับรางวัลองค์กรแกนหลักดีเด่นสร้างความมั่นคงอาหาร: ปรับเปลี่ยนจากการทำนาเคมีเชิงเดี่ยว มาเป็นครัวเรือนต้นแบบปลูกผักสวนครัวปลอดสารพิษ เลี้ยงไก่พันธุ์ไข่ และส่งเสริมสัมมาชีพทางเลือกอย่างการเลี้ยงจิ้งหรีดเศรษฐกิจ

องค์ความรู้ด้านการบริหารจัดการทุนชุมชน (Financial Literacy)นวัตกรรมการออมเงินสัจจะ: เรียนรู้ระบบการบริหารจัดการของ กลุ่มออมทรัพย์เพื่อการผลิตบ้านหัวดง ที่ขับเคลื่อนโดยคนในชุมชนเอง สร้างกฎระเบียบร่วมกันเพื่อให้สมาชิกออมเงินอย่างมีวินัยการเปลี่ยนเงินออมเป็นทุนหมุนเวียน: ศึกษาโมเดลการจัดสรรสินเชื่อดอกเบี้ยต่ำให้แก่สมาชิกเพื่อนำไปลงทุนในภาคเกษตรกรรมและสัมมาชีพ ซึ่งช่วยตัดวงจรหนี้นอกระบบและสร้างภูมิคุ้มกันทางการเงินให้ครัวเรือนอย่างยั่งยืน