ตุ๊หล่าง-แก่นคําหล้า พิลาน้อย เกษตรกร | ปรุงอนาคตด้วยเมล็ดพันธุ์จากบรรพบุรุษ บ้านโนนยาง ม.11 ต.กำแมด อ.กุดชุม จ.ยโสธร

วััตถุประสงค์หลัก ในการขับเคลื่อนงานของ ตุ๊หล่าง (แก่นคำหล้า พิลาน้อย) สรุปได้ดังนี้ ด้านการอนุรักษ์และพัฒนาพันธุกรรม เพื่อปกป้องและฟื้นฟูสายพันธุ์ข้าวพื้นบ้านโบราณไม่ให้สูญพันธุ์ เพื่อคัดเลือกและปรับปรุงสายพันธุ์ข้าวให้มีความแข็งแรง ทนทานต่อโรค แมลง และสภาพภูมิอากาศที่เปลี่ยนแปลง ด้านการสร้างอธิปไตยทางอาหารและเมล็ดพันธุ์ (Seed Sovereignty) เพื่อให้เกษตรกรสามารถเก็บ คัด และพัฒนาเมล็ดพันธุ์ได้ด้วยตนเอง ลดการพึ่งพาเมล็ดพันธุ์และสารเคมีจากบริษัททุนใหญ่ เพื่อลดต้นทุนการผลิตและแก้ปัญหาหนี้สินของเกษตรกรอย่างยั่งยืน ด้านการเผยแพร่และถ่ายทอดองค์ความรู้ เพื่อเปลี่ยนพื้นที่กุดชุมให้เป็นศูนย์เรียนรู้และคลังพันธุกรรมข้าวสำหรับเกษตรกร นักวิจัย และคนรุ่นหลัง เพื่อสร้างเครือข่ายความมั่นคงทางอาหารและส่งต่อมรดกภูมิปัญญาเกษตรกรรมพึ่งตนเอง

ประวัติความเป็นมาของ ตุ๊หล่าง (แก่นคำหล้า พิลาน้อย) ชีวิตช่วงแรกและจุดเริ่มต้น: เกิดและเติบโตในวิถีเกษตรกรภาคอีสานที่ อำเภอกุดชุม จังหวัดยโสธร ได้เรียนรู้วิถีการทำนาจากบรรพบุรุษ แต่เมื่อเติบโตขึ้นได้เห็นความเปลี่ยนแปลงของระบบเกษตรกรรมแบบเคมีและการพึ่งพาเมล็ดพันธุ์จากนายทุน ซึ่งส่งผลให้เกษตรกรประสบปัญหาหนี้สินและสูญเสียสายพันธุ์ข้าวท้องถิ่น จุดเปลี่ยนสู่การอนุรักษ์พันธุกรรมข้าว: ด้วยอุดมการณ์ที่ต้องการให้เกษตรกรพึ่งพาตนเองได้ คุณตุ๊หล่างจึงเริ่มตั้งคำถามถึงความยั่งยืน และเริ่มรวบรวมเมล็ดพันธุ์ข้าวพื้นบ้านโบราณที่กำลังจะหายไปจากชุมชนอีสานกลับมาปลูกและศึกษาอย่างจริงจัง การเป็นนักปรับปรุงพันธุ์ข้าวโดยเกษตรกร: เรียนรู้กระบวนการผสมสายพันธุ์ข้าวด้วยตนเองผ่านการลงมือปฏิบัติจริง (Action Learning) จนมีความเชี่ยวชาญในการผสมข้ามสายพันธุ์และการคัดเลือกสายพันธุ์ข้าว (Breeding & Selection) เพื่อให้ได้ข้าวที่มีรสชาติ ดีต่อสุขภาพ และทนทานต่อสภาพ氣候ในท้องถิ่น การสร้างเครือข่ายและอุดมการณ์: ขยายผลจากการทำนาส่วนตัวสู่การตั้งศูนย์เรียนรู้ในพื้นที่ ต.กำแมด อ.กุดชุม จ.ยโสธร ร่วมมือกับเครือข่ายเกษตรกรอินทรีย์กุดชุม ถ่ายทอดองค์ความรู้เรื่อง "อธิปไตยทางเมล็ดพันธุ์" (Seed Sovereignty) เพื่อส่งต่อมรดกข้าวพื้นบ้านให้ลูกหลานและสังคมต่อไป

องค์ความรู้หลักของครูตุ๊หล่าง (แก่นคำหล้า พิลาน้อย) สรุปได้เป็น 4 ด้านหลัก ดังนี้ การอนุรักษ์และการปรับปรุงสายพันธุ์ข้าวพื้นบ้าน การเก็บรวบรวมพันธุกรรม: รวบรวมและฟื้นฟูเมล็ดพันธุ์ข้าวพื้นบ้านโบราณหลากหลายสายพันธุ์เพื่อป้องกันการสูญพันธุ์ การผสมและคัดเลือกสายพันธุ์ (Breeding): ผสมข้ามสายพันธุ์ข้าวเพื่อให้ได้พันธุ์ที่มีความแข็งแรง ทนต่อโรค แมลง และสภาพภูมิอากาศที่เปลี่ยนแปลง การคัดเลือกแบบประณีต: คัดเมล็ดพันธุ์อย่างต่อเนื่องเพื่อให้เหมาะกับสภาพดินและน้ำในท้องถิ่นอีสาน เกษตรกรรมยั่งยืนและเกษตรอินทรีย์ ลด/เลิกสารเคมี: ใช้กระบวนการธรรมชาติดูแลแปลงนา พึ่งพาตนเองด้านปัจจัยการผลิต ระบบนิเวศในแปลงนา: สร้างความสมดุลของสิ่งแวดล้อมเพื่อควบคุมศัตรูพืชโดยธรรมชาติ การจัดการและกระจายเมล็ดพันธุ์ (Seed Sovereignty) อธิปไตยทางอาหาร: ส่งเสริมให้เกษตรกรเก็บและคัดเมล็ดพันธุ์เอง ไม่ต้องพึ่งพาบริษัททุนใหญ่ การแบ่งปันและสร้างเครือข่าย: กระจายเมล็ดพันธุ์ให้เครือข่ายเกษตรกรกุดชุมและพื้นที่ใกล้เคียงเพื่อขยายฐานความมั่นคงทางอาหาร การถ่ายทอดและการเป็นศูนย์เรียนรู้ แหล่งเรียนรู้ภูมิปัญญา: เปิดพื้นที่อำเภอกุดชุมเป็นแหล่งศึกษาดูงานสำหรับนักวิจัย เกษตรกร และผู้สนใจเรื่องพันธุกรรมข้าว การปลูกฝังอุดมการณ์พึ่งตนเอง: ถ่ายทอดปรัชญาการทำเกษตรที่ไม่ใช่แค่เรื่องผลกำไร แต่คือวิถีชีวิตและการปกป้องทรัพยากรของบรรพบุรุษ