นายเกรียงศักดิ์ เวฬุวนารักษ์ (ภูมิปัญญาด้านยาสมุนไพร)

เพื่อส่งเสริมและเผยแพร่ความรู้เกี่ยวกับพืชสมุนไพรและการใช้ประโยชน์จากทรัพยากรธรรมชาติในท้องถิ่น เพื่ออนุรักษ์และสืบสานภูมิปัญญาท้องถิ่นด้านสมุนไพรให้คงอยู่และถ่ายทอดสู่คนรุ่นต่อไป เพื่อส่งเสริมการปลูกและผลิตพืชสมุนไพรโดยคำนึงถึงความปลอดภัยและการลดการใช้สารเคมี เพื่อพัฒนาวัตถุดิบสมุนไพรในชุมชนให้มีคุณภาพ สามารถนำไปแปรรูปและเพิ่มมูลค่าได้ เพื่อเป็นแหล่งเรียนรู้สำหรับประชาชน นักเรียน นักศึกษา และผู้สนใจ สามารถศึกษาการปลูก การดูแล การเก็บเกี่ยว และการใช้ประโยชน์จากสมุนไพร เพื่อส่งเสริมการพึ่งพาตนเองของชุมชน โดยนำองค์ความรู้ด้านสมุนไพรมาใช้ประโยชน์ต่อสุขภาพและสร้างโอกาสทางอาชีพ

นายเกรียงศักดิ์ เวฬุวนารักษ์ เป็นเกษตรกรและผู้มีความรู้ด้านพืชสมุนไพรในพื้นที่บ้านท่าลาด หมู่ที่ 3 ตำบลนาโส่ อำเภอกุดชุม จังหวัดยโสธร โดยมีความผูกพันและเรียนรู้เรื่องต้นไม้และสมุนไพรตั้งแต่วัยเยาว์ จากข้อมูลที่เผยแพร่เกี่ยวกับประวัติของนายเกรียงศักดิ์ ระบุว่า ความสนใจด้านต้นไม้และสมุนไพรเริ่มต้นตั้งแต่สมัยเป็นสามเณรที่วัดบ้านท่าลาด ตำบลนาโส่ โดยในขณะนั้นวัดมีการดำเนินงานเกี่ยวกับสมุนไพรเพื่อการพึ่งตนเองและการฟื้นฟูภูมิปัญญาท้องถิ่น นายเกรียงศักดิ์จึงได้มีโอกาสเรียนรู้และช่วยเก็บพืชสมุนไพรในพื้นที่ป่า ทำให้เกิดการสั่งสมประสบการณ์และความสนใจด้านสมุนไพรอย่างต่อเนื่อง ต่อมาได้พัฒนาความรู้และประสบการณ์จนมีบทบาทในการส่งเสริมการปลูกและผลิตพืชสมุนไพรในชุมชน โดยสำนักงานเกษตรและสหกรณ์จังหวัดยโสธรได้ระบุว่า นายเกรียงศักดิ์เป็นเจ้าของ แปลงเรียนรู้การปลูกสมุนไพรบ้านท่าลาด และมีการลงพื้นที่เยี่ยมชมแปลงเรียนรู้ดังกล่าวเพื่อส่งเสริมการผลิตพืชสมุนไพรในพื้นที่ นอกจากนี้ ยังมีข้อมูลว่า นายเกรียงศักดิ์มีบทบาทเป็น ประธานศูนย์สุขภาพพัฒนาวัตถุดิบสมุนไพรชุมชนวัดท่าลาด และเป็นผู้ให้ความรู้เกี่ยวกับการผลิตผลิตภัณฑ์จากสมุนไพร เช่น ขี้ผึ้งน้ำมันรำข้าวและยาดมสมุนไพร ตลอดจนมีส่วนร่วมในการพัฒนาวัตถุดิบสมุนไพรของชุมชน

3.1 องค์ความรู้ด้านพืชสมุนไพร มีความรู้เกี่ยวกับชนิดของพืชสมุนไพร การจำแนกพืช การเลือกใช้ส่วนต่าง ๆ ของพืช และการนำสมุนไพรมาใช้ประโยชน์ตามภูมิปัญญาท้องถิ่น โดยองค์ความรู้ดังกล่าวเกิดจากการเรียนรู้และสั่งสมประสบการณ์มาอย่างต่อเนื่อง 3.2 องค์ความรู้ด้านการปลูกสมุนไพร มีประสบการณ์ในการจัดทำแปลงเรียนรู้การผลิตพืชสมุนไพรบ้านท่าลาด สามารถถ่ายทอดความรู้เกี่ยวกับการเตรียมพื้นที่ การปลูก การดูแลรักษา การเก็บเกี่ยว และการจัดการผลผลิตสมุนไพรให้เหมาะสมกับสภาพพื้นที่ 3.3 องค์ความรู้ด้านการผลิตสมุนไพรแบบลดการใช้สารเคมี ศูนย์พัฒนาวัตถุดิบสมุนไพรชุมชนมีแนวทางส่งเสริมการผลิตสมุนไพรโดยไม่ใช้สารเคมีในการปลูก และให้ความสำคัญกับคุณภาพของวัตถุดิบที่นำเข้าสู่กระบวนการแปรรูป ซึ่งเป็นแนวทางที่ช่วยส่งเสริมความปลอดภัยและการพึ่งพาตนเองของชุมชน 3.4 องค์ความรู้ด้านการแปรรูปสมุนไพร สามารถถ่ายทอดความรู้เกี่ยวกับการนำวัตถุดิบสมุนไพรมาแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์เพื่อเพิ่มมูลค่า เช่น ขี้ผึ้งน้ำมันรำข้าว และยาดมสมุนไพร ซึ่งเป็นองค์ความรู้ที่สามารถนำไปพัฒนาเป็นอาชีพและสร้างรายได้ให้แก่คนในชุมชนได้ 3.5 องค์ความรู้ด้านการอนุรักษ์ต้นไม้และทรัพยากรธรรมชาติ นอกจากสมุนไพรแล้ว นายเกรียงศักดิ์ยังมีความสนใจและมีบทบาทในการถ่ายทอดเรื่องราวเกี่ยวกับต้นไม้และการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ โดยมองเห็นคุณค่าของต้นไม้ทั้งในด้านสิ่งแวดล้อม วิถีชีวิต และคุณค่าทางวัฒนธรรมของชุมชน 3.6 การถ่ายทอดองค์ความรู้สู่ชุมชน นายเกรียงศักดิ์สามารถใช้พื้นที่แปลงสมุนไพรและศูนย์พัฒนาวัตถุดิบสมุนไพรเป็นแหล่งเรียนรู้สำหรับผู้สนใจ ทำให้เกิดการเรียนรู้จากประสบการณ์จริง และช่วยเชื่อมโยงภูมิปัญญาดั้งเดิมกับการพัฒนาผลิตภัณฑ์สมุนไพรในปัจจุบัน 4. สรุป นายเกรียงศักดิ์ เวฬุวนารักษ์ เป็นบุคคลสำคัญด้านการเรียนรู้และพัฒนาภูมิปัญญาสมุนไพรในชุมชนบ้านท่าลาด ตำบลนาโส่ อำเภอกุดชุม จังหวัดยโสธร มีองค์ความรู้เด่นด้าน การปลูกพืชสมุนไพร การพัฒนาวัตถุดิบสมุนไพร การแปรรูปสมุนไพร การอนุรักษ์ต้นไม้ และการถ่ายทอดภูมิปัญญาสู่ชุมชน จึงสามารถจัดเป็น แหล่งเรียนรู้/ปราชญ์ท้องถิ่นด้านสมุนไพรและการพึ่งพาตนเองของชุมชน ได้อย่างเหมาะสม